X
تبلیغات
علوم تجربی دوره راهنمایی ومتوسطه
علمی و آموزشی

 

بسم الله الرحمن الرحیم

وزارت آموزش و پرورش

مدیر کل آموزش و پرورش استان اردبیل

مدیریت آموزش و پرورش شهرستان مغان (گرمی

مدرسه راهنمایی نمونه دولتی : بحرالعلوم گرمی

مجری پژوهش :  شکور فتحی

دبیر و سرگروه : علوم تجربی

رشته تحصیلی : کارشناسی علوم تجربی

سال تحصیلی : 89                                    1

به نام خداوند بخشنده و مهربان                          

موضوع پروژه

روش های فعال سازی انجام آزمایش ها و تدریس عملی علوم تجربی در دوره راهنمایی

سیزدهمین برنامه معلم پژوهنده                                            

مقدمه                                     2                                  

توصیف وضعیت موجود

 دبیر و کارشناس علوم تجربی هستم و حدود بیست سال است که در دوره ی عمومی راهنمایی در سه پایه ی تحصیلی علوم تجربی تدریس می کنم . در طول این سال های متمادی بنده از روش های مختلف  تدریس مانند سخنرانی و استفاده از رسانه های آموزشی و تدریس در آزمایشگاه استفاده کرده ام و بیشتر تلاش و کوشش خود را در این موارد انجام داده ام .  ولی دانش آموزان بعضی از مطالب را می فهمیدند و عده ای از دانش آموزان مطالب را در حافظه ی کوتاه مدت خود حفظ می کردند و برای خودم نیز روشن شده بود که دانش آموزان هنگام توضیح دادن و تدریس و یا انجام کارهای عملی خسته  می شوند .یک حس جالبی در من ایجاد شد و تصمیم گرفتم که این مسئله را حل کنم . همواره در این فکر بودم که یک تغییر و تحولی در روش تدریس خود ایجاد کنم . در آبان ماه سال 88 یک روز این مسئله را با  دانش آموزان کلاس دوم راهنمایی مدرسه نمونه دولتی بحرالعلوم گرمی در میان گذاشتم و گفتم که  می خواهیم درکلاس خودمان تحول ایجاد کنیم آنها خیلی خوشحال شدند از اینکه نظر شان را بیان می کردند سوالاتی که مطرح نمودم عبارت بودند از:

1- چرا هنگام تدریس علوم تجربی در تخته سیاه عده ای از شما زود خسته شده و خواب آلود می شوید

2- چرا آزمایش های کتاب راکه انجام می دهیم خوب نمی فهمید؟                                                 

3- چرا به متن آزمایش های علوم تجربی کمتر توجه می کنید؟

4- آیا از مطالب و متن آزمایش های علوم تجربی راضی هستید وجهت بهتر شدن آن چه نظری دارید؟

 همه دانش آموزان کلاس با یکدیگر صحبت و مشورت کردند چون همه ی دآنش آموزان نمونه و صاحب  نظرو باهوش بودند و به راحتی سخنان خود را بیان می کردند و نظرات خود را به این شرح اعلام کردند:                                                                                                                                3

1- دانش آموزی به نام مجید حقی با معدل 86/19 گفت:علوم تجربی علومی است که از طریق تجربه و عمل حاصل می شود زمانی که این علم کاربردی فقط منحصر به سخنرانی و تخته سیاه می شود ما گوش می کنیم و می فهمیم ولی جذابیت مخصوص خود را ندارد چون با گذشت زمان خسته می شویم و لازم است که همراه با انجام آزمایش این علم را یاد بگیریم که اگر آزمایش های کتاب را ببینیم و در کلاس انجام شودآموختن علوم تجربی برای ما آسان و ماندگار می شود.

2- یکی از دانش آموزان به نام پیام فروزنده قهرمان تکواندو ایران و آسیا که در کلاس بنده حضور داشتند گفت: که در کلاس و آزمایشگاه کار های عملی را شما انجام می دهید و ما فقط تماشاگر آن هستیم درست است که می فهمیم ولی اگر بگذارید این آزمایش ها را خودمان انجام دهیم بهتر و بیشتر یاد  می گیریم و هدف و خواسته ی ما این است که خودمان کار های عملی را انجام دهیم.

3- دانش آموز دیگری به نام مهر آور که از شهرستان پارس آباد در این مدرسه مشغول تحصیل بودندگفتند که ما در دوره ی ابتدایی همه ی آزمایش ها را به راحتی خودمان انجام می دادیم ولی به آزمایش های کتاب علوم تجربی در راهنمایی نگاه می کنیم و ضمن اینکه مود شیمیایی و وسایل را  نمی شناسیم از خطرات آن نیز می ترسیم به همین علت علاقه ی ما نسبت به این آزمایش ها کم شده است.             

                                                                                                                                              ۴- امین جاوید یکی از دانش آموزان گفت : همه ی آزمایش های کتاب علوم تجربی راهنمایی را قابل انجام نمی دانیم چون در سطح ما نیستند و حالت تخصصی دارند و انجام این آزمایش ها نیاز به اطلاعات بیشتر و ایمنی زیاد دارد و ضرورت دارد که در  کتاب های درسی ما تغییر ایجاد شود و آزمایش های آن به صورت ساده ترنوشته شود.     

5- دانش آموز دیگری گفت آنچه در کتاب علوم تجربی می بینیم بیشترمربوط به محیط بیرون و طبیعت است وما آن را در محیط بسته می خوانیم و کار های عملی را معلم انجام می دهد و ما انجام نمی دهیم.

        گردآوری اطلاعات وشواهد (1)                     4                     

بنده پس از مشورت با دانش آموزان به دنبال منابع دیگر در جهت کسب اطلاعات رفتم ،موضوع را دردی ماه 88 در جلسه ی دبیران مطرح نمودم عده ای از همکاران گفتند که می خواهید مثلا چیزی اختراع نمایید به آنها گفتم چه اشکالی دارد دانش آموز نوع ابر را عوض تخته سیاه در آسمان ببیند و ریشه ی راست و افشان را در مزرعه  بیرون آورده و نگاه کند و گل بچیند و اجزای گل را معرفی کند و لایه های رسوبی و بستر رودخانه و زغال سنگ و سنگ ها و چشمه ها را عملا ببیند و اندام قلب و کلیه و چشم را در کلاس تشریح نماید انجام این کارها که هزینه ی زیادی ندارند.مدیر مدرسه آقای محمد حسین داور پناه و دبیر حرفه وفن آقای غلامعلی تقوی با نظر بنده موافق بودندبرای اطلاعات بیشتر تاریخچه ی آموزش و پرورش کشور های پیشرفته در 50 سال قبل را مطالعه نمودم که وضعیت آزمایشگاه های دوره ابتدایی و راهنمایی آنها در پنجاه سال پیش تقریبا مشابه وضع ما بوده است آنها در آن زمان پس از مدتی دیدند که این روش در دوره عمومی(ابتدایی و راهنمایی)کارایی ندارد.افزایش فشار مادی بر آموزش و پرورش و افزایش هزینه ی وسایل آزمایشگاهی و عدم وجود آزمایشگاه های مجهز و نبود متصدی متخصص ،از جمله عواملی هستند که باعث شده است اجرایچنین روشی به صورت حقیقی میسر نشود و کار مدیران و دبیران این شده است که وسایل آزمایشگاهی به صورت منظم چیده شود و نیروی اکثرا مازاد در آنجا بنشینند و هر چند گاهی یک گزارش آزمایشگاهی نوشته شود و دانش آموزان حق دست زدن به وسایل را ندراند و معلم فقط این آزمایش ها را انجام می دهد. کشور ها چندین سال است از آن وضعیت عبور کرده اند و به نتیجه رسیده اند ما نیز با یک روش بهتر و بومی و اسلامی و با ایجاد تحول می توانیم از وضعیت فعلی خارج شویم و آن روش این است که فعالیت های عملی و زمایشگاهی به روش ساده در کلاس و یا بیرون از کلاس با استفاده از طبیعت و به صورت نمایشی و یا به صورت عملی توسط خود دانش آموزان اجرا شود.سپس این موضوع را با دبیران علوم تجربی خانم معصومه فتوحی و خانم زیبا جهانی از مدارس عشایری آنگوتلار و نجفقلی کندی در میان گذاشتم که آنها نیز ضمن موافقت با این روش و ضرورت توجه به آن نظرات خود را بیان کردند.    

 

       

تجزیه و تحلیل اطلاعات

از مطالعه و تحقیق و مشورت ها و تجزیه وتحلیل به عمل آمده، مشکلات موجود در این روش ها مشخص گردید و فهمیدم که از بین روش های تدریس،روش تدریس عملی علوم تجربی با مشارکت دانش آموزان در انجام کارهای عملی ساده و در حد توان آنها موفقیت آمیز است ودانش آموزان بااجرای این روش اعتماد به نفس و قدرت و خلاقیت بیشتری پیدا می کنند و اضطراب و ترس از آزمایش در آنها از بین می رود ضمنا خلاصه ی تجزیه و تحلیل خود را از وضعیت دانش آموزان کلاس و عوامل خستگی آنها ثبت نمودم که در اکثر کلاس های منطقه مشاهده می شود چون بنده چهار سال است که سرگروه علوم تجربی هستم واز کلاس ها در شهر و روستا اطلاع دارم.

 

خلاصه ی یافته های اولیه

 

آنچه باعث خستگی دانش آموزان درکلاس می شود به شرح ذیل است:

1- توضیح دادن بیشتر کتاب به صورت تئوری.

2- حفظ  مطالب کتاب  علوم تجربی توسط دانش آموزان و عدم توجه به معانی آن.

3- بی علاقگی بعضی دبیران به تدریس در کلاس.

4- عدم توجه به کار های عملی و گردش علمی و فعالیت های عملی دانش آموزان و وسایل دست سازآنها.                                                                                                                                  6

5- اهمیت دادن دبیران علوم تجربی به نمره به جای یادگیری کاربردی.

6- نبودن آزمایشگاه مجهز در مدارس راهنمایی.

7- نداشتن طرح درس و طراحی آموزشی.

8- ارزشیابی نادرست از دانش آموزان.

9- تماشاگر بودن دانش آموزان برآزمایش ها به خاطر خطرات انها.

10- عدم آشنایی دبیران با روش های تدریس نوین با استفاده از رایانه و کار های عملی و پافشاری به روش سنتی روش های فعال سازی آزمایش هاوکار های عملی درس علوم تجربی

1- کتب درسی علوم تجربی دوره راهنمایی توسط سازمان تالیف کتب درسی طوری تدوین گردد که آزمایش ها، ساده ومهیج در خود کتاب نوشته شود.

2- آزمایش در حین تدریس و با شرکت دانش آموزان در کلاس اجرا گردد.

3- عده ای از آزمایش ها توسط دانش آموزان با راهنمایی معلم در خانه انجام می گیرد.

4- تمام مدارس راهنمایی کشور را با توجه به هزینه ی بالای آن نمی توان به آزمایشگاه کامل مجهز

کرد و لزومی ندارد که این کار را بکنیم.

5- اکثر مواد شیمیایی و وسایل موجود در آزمایشگاههای دوره راهنمایی مدارس کشور فرسوده  وخراب است و هر روز احتمال آتش سوزی و خطر آنها وجود دارد.

6- با توجه به عمومی بودن دوره راهنمایی و سن کم دانش آموزان و هیجان آنها،استفاده از وسایلی که نیاز به دقت بیشتر و تخصص زیاد دارد و نیز استفاده از مواد شیمیایی که نیاز به ایمنی بیشتردارد برای این دانش آموزان مطلوب و مناسب نیست.                                                                                                                                7

7- با راهنمایی معلم دانش آموزان آزمایش ها را در کلاس و خارج از کلاس خودشان انجام می دهند

و دیگر نیازی به این همه متصدی متخصص و غیر متخصص نیست و از هزینه های زیاد درآزمایشگاهها نیز جلوگیری می شود.

8-  معلمان نیز باید تدریس تئوری را به عمل تبدیل کرده و عملی تدریس کنند مثلا تنفس پرنده باتنفس سریع یک گنجشک کاملا روشن می شود.

9- در مدرسه اتاقی به نام اتاق فناوری که پروژکتور و رایانه و تلویزیون با 32 صندل دارد

 راه اندازی کردیم و درهر فصل علوم یک جلسه را در اتاق فناوری تشکیل می دهیم و با استفاده ازکتاب های الکترونیکی به صورت CD آموزشی٬ عکس ها و فیلم ها و مطالب لازم در هر درس رادر صفحه ی بزرگ پروژکتور نشان می دهیم و با دیدن این فیلم ها و این روش در دانش آموزان روحیه ایجاد می شودهمانطوری که با انجام دادن کار های عملی شاد و فعال می شدند به دنبال این روش که اجرا کردیم پس از بازتاب اداره ی آموزش و پرورش نیز از آن استقبال کرد. سپس دبیران زبان انگلیسی و حرفه و فن و علوم اجتمایی نیز به این جمع پیوستند و مدیرمدرسه نیزدر تهیه ی کتاب های الکترونیکی و تجهیز این اتاق و تهیه ی وسایل آزمایشگاهی ساده همکاری بسیار فعالی داشت بنابر این در کنارانجام آزمایش های ساده در کتاب علوم تجربی استفاده از فناوری نیز توصیه می شود.

10-  به کارهای عملی و وسایلی که دانش اموزان می سازند اهمیت بدهیم و دانش آموزان نباید

وسایلی را که برای آن چند روز یا چند هفته زحمت کشیده است هر چند ساده باشد در سطل آشغال ببیند چون بر روحیه ی آن تاثیر بسیار منفی دارد.

11- هنگام تدریس در کلاس با انجام آزمایش های ساده توسط دانش آموزان باید نظم بر قرار باشدوبا کمک و راهنمایی معلم دانش آموزان درگیر کار های عملی خودشان می شوند.

12- هنگام تدریس در بیرون از کلاس و طبیعت در مناطق روستایی و عشایری و شهر های کوچک و گردش علمی شهر های بزرگ مثلا تدریس گل یا لایه های رسوبی باید معلم کنترل دانش آموزان را زیر نظر داشته باشد واز آموخته های عملی و علمی آنها ارزیابی کند.

13- برای فعال سازی آزمایش های علوم تجربی باید طراحی آموزشی و طرح درس داشته باشیم.

14- جهت انجام فعالیت ها و کارهای عملی باید فصل های سال را در نظر داشته باشیم مثلا تدریس گل در بهار و میعان و انجماد در زمستان و ...

15- در مورد انجام کار های عملی قبلا به دانش آموزان اطلاع رسانی کنیم و برنامه به آنها بدهیم مانند استفاده از عید قربان جهت تهیه و مطالعه اعضای بدن گاو و گوسفند و غیره .

16- به دانش آموزان تاکید کنیم که انجام کار های عملی ساده  در این دوره ی عمومی برای زندگی فعلی و آینده ی آنها لازم و ضروری تلقی می شود و هر کار عملی و علمی ساده منجر به کشف بزرگ می شود همانطوری که نیوتن از افتادن سیب قانون های مهمی را کشف کرد.

17- دبیران علوم تجربی لازم است جهت فعال سازی آزمایش های ساده در کلاس و خارج از کلاس٬ فعالیت ها و تکالیف دانش آموزان را ارزشیابی کنند و مهم بدانند.

18- راه های گوناگون تدریس علوم تجربی.

الف- تدرس فقط به روش تئوری و سخنرانی.

ب- تدریس با نوشتن در تخته سیاه.

ج- تدریس با استفاده از رسانه های آموزشی مانند پوستر و مولاژ و وسایل آزمایشگاهی و انجام آزمایش ها توسط معلم.

د- تدریس در کلاس با انجام آزمایش های ساده توسط خود دانش آموزان با راهنمایی معلم و یا در طبیعت با استفاده از شرایط موجود و یا در اتاق فناوری با استفاده از پروژکتور و کتاب های الکترونیکی که اجرای روش (د) اولویت کاری ما در سال 89-88 می باشد.

8- معیار های ارزشیابی دانش آموزان در این روش:

الف- داشتن علاقه به کارهای عملی وخلاقیت آنها.                                                                                                                                9

ب- پاسخ درست به سوالات با جملات ساخته شده خودشان که از نشانه ی فهمیدن درس می باشد.

ج- به کمک معلم با استفاده از وسایل ساده آزمایش های کتاب را انجام دهد.

د- مودب باشند و آموخته های علمی و عملی خود را در زندگی به کار ببرند و از کاربرد آن در جامعه مثال بزنند.

انتخاب راه حل جدیدو موقتی و پیشنهاد

با تحلیل و بررسی و تحقیقی که ازمعلمان و دانش آموزان انجام داده بودم تصمیم گرفتم که عده ای ازاین آزمایش ها را در کلاس توسط دانش آموزان انجام دهیم در منطقه ی گرمی قرار بود یک مسابقه ی آزمایش کنید و لذت ببرید بین دانش آموزان کلاس دوم راهنمایی در درس علوم تجربی بر گزار شودزمان این مسابقه 16 اسفند ماه بود.من فرصت را غنیمت شمردم و از 15 بهمن ماه در جهت رسیدن به نتیجه برای پژوهش خود فعالیت آزمایشگاهی خود را بیشتر کردم . برای این منظور از 120 صفحه ی کتاب حدود40 آزمایش و کارعملی را انتخاب نموده و موضوع آزمایش ووسایل و مواد لازم و شرح آزمایش و نتیجه گیری ازآزمایش و مکان انجام ان را به طور خلاصه و مفید نوشتم و پس ازفتوکپی کردن به دانش آموزان دادمو به آنها یک هفته فرصت دادم که این آزمایش ها را مطالعه کنند. بعد از یک هفته به صورت خود جوش دانش آموزان آزمایش های را که نیاز به وسایل ساده داشتندبا آوردن وسایل لازم ازخانه و بیرون در کلاس انجام دادند. دانش آموزی با آوردن سرکه و پوسته ی  تخم مرغ و شیر خوردنی تغییر شیمیایی و آزاد شدن گاز کربن دی اکسید را انجام داد. دانش آموز دیگری گاز های حل شده ی نوشابه را نشان داد و یکی دیگر از دانش آموزان با آوردن یک حبه قند و سیم و خاک گلدان و شمع و کبریت نقش کاتالیز گر را نشان داد.سپس با هماهنگی مدیر مدرسه و باکمک آقای حیدری متصدی آزمایشگاه پاره وقت این مدرسه وسایل و مواد لازم را که در آزمایشگاه وجود داشت در آنجا آماده کردیم. سپس یک گروه 5 نفری از کلاس دوم انتخاب نمودیم و جهت تمرین هر روز یک ساعت به ازمایشگاه می رفتیم این گروه 5 نفری اکثراآزمایش های را که ساده بودند و مواد خطرناک نداشتند و با مواد آنها آشنا بودند به راحتی انجام دادندو بیشتر از مواد شیمیایی می ترسیدند چون انجام بعضی از آزمایش ها نیاز به تخصص داشت آن آزمایش ها را خودم برای گروه آنها انجام دادم و در مورد چگونگی ایمنی و خطرات آنها توضیح دادم و بحث و گفتگو نمودیم.آنچه از انجام این آزمایش ها برای من مهم و نتیجه بخش بود نظر یک از دانش آموزان بود که می گفت کاش آزمایش های علوم تجربی ما نیز مثل آزمایش های علوم تجربی چهارم و پنجم ابتدایی بود چون ما علاوه بر کلاس در خانه نیز این آزمایش ها را انجام می دهیم و بنده نیز به عنوان دبیر علوم تجربی با توجه به اینکه روش های مختلف تدریس عملی را در سال های قبل اجرا کرده بودم در روش های  فعال سازی آزمایش های علوم٬تغییر در آزمایش های کتاب و ساده تر شدن انها ملاک پزوهش خود قرار دادم.

 

 چگونگی اجرای راه حل جدید

در اجرای این روش که برای فعال سازی انجام آزمایش های علوم تجربی مناسب می دانستم علاوه بر کلاس دوم در کلاس اول و  سوم نیز از آزمایش های کتاب به صورت ساده تدوین کردم و با مشارکت دانش آموزان و تهیه ی وسایل لازم و بی خطر در کلاس انجام دادیم. در کلاس اول راهنمایی با آوردن دماسنج از آمایشگاه ٬انبساط و انقباض مایع درون آن را بر اثر گرما وسرد کردن نشان دادیم و دانش آموزان را راهنمایی کردم که با استفاده از شیشه ی شربت و نی و خمیر بازی و مایع رنگی مانند چای٬ کاغذ درجه بندی شده مدل دماسنج رادرست کنند.که دانش آموزان آموزان اکثرا این دماسنج را در خانه ساخته بودند و به کلاس آوردند و با تماس دست و گرمای بدن به اطراف شیشه٬منبسط شدن و بالا رفتن مایع رنگی درون نی را می دیدند و احساس لذت می بردند و انبساط مایعات و اساس کار دماسنج را خودشان می دیدند و این آموزش بهتر از آن بود که من از روی دماسنج آزمایشگاهی نشان می دادم .   فیلم های آموزشی و آزمایش های مجازی مانند تشریح قورباغه و بدن انسان دررایانه و پروژکتور را٬ برای آنها در اتاق فناوری نشان می دادیم و نوبتی دانش آموزان در جلوی کامپیوترمی نشستند و هدایت پخش فیلم و برنامه های آموزشی از کتاب الکترونیکی را با راهنمایی خودم انجام می دادند. مثلا درکلاس دوم راهنمایی ما فیلم های امواج بزرگ دریا و اقیانوس و سونامی را به آنها نشان دادیم و حرکت فضانوردان در خارج از جو و خارج از سفینه نیز از فیلم های خوبی بود که در کتاب الکترونیکی وجود داشت.با زیاد شدن کار های عملی دانش آموزان آنها توانستند به سوالات کاربردی تیمز و پرلز پاسخ مناسبی بدهند به طوری که کلاس سوم حدود65 درصد این سوال ها را پاسخ دادند. چون سوالات تیمز و پرلزاکثرا استنباطی و کاربردی است و مربوط به آموخته های دانش آموزان می شود که واقعا آن را یادگرفته است و دانش آموزانی که علوم تجربی را از طریق عملی یاد گرفته اند این  سوالات را بهتر می فهمند و پاسخ خوبی می دهند.

 

گردآوری اطلاعات شواهد(2)

از تلاش و کوشش دانش آموزان و رفتار آنها و توجه همکاران کاملا روشن بود که تغییر مثبتی در آنها یجاد شده بود و یادگیری آنها بهتر شده است . نتایج این روش را با همکاری مدیر و معاون مدرسه ررسی کردیم تا اثرات آن را در دانش آموزان ببینیم اطلاعاتی که جمع آوری نمودیم  به صورت زیر زیر بود:

1- دانش آموزان به سوالات عملی و کاربردی جواب خوب می دادندودر آزمون تیمزمطلوب پاسخ دادند.

2- نمرات دانش آموزان و میانگین نمره  کلاس بالا رفته بود.

3- دانش آموزان کلاس دوم و سوم بیان می کردند که فعالیت های عملی ما نسبت به سال گذشته بیشتر شده است و ما از انجام این آزمایش های ساده نمی ترسیم.

4- دانش آموزان در کلاس علوم تجربی با نشاط بودند و به رشته ی علوم تجربی گرایش و علاقه پیداکرده بودند.

5- بنده فهمیدم که تغییرات لازم در آزمایش های کتاب علوم تجربی لازم است و این روش و  کتاب جدیددر صورت تالیف کاملا مناسب و قابل اجرا در کلاس های درسی می باشد و وضعیت دانش آموزان آن موضوع را نشان می داد.

تجدید نظردرروش های انجام گرفته واعتبار بخشی به آن

از دبیران در مدارس بحرالعلوم و شاهد و شهید محلاتی و شهید آقایی زهرا تحقیق کردم که ایراد واشکالات روش من در مورد فعال سازی کارهای عملی و آزمایشگاهی را بگویند آنها گفتند:این روش عالی است به شرط اینکه کتاب های علوم تجربی بر اساس این روش و با آزمایش های ساده تالیف و چاپ شوند و دبیران علوم تجربی برای فعالیت های عملی خودبرنامه ی منظم و به موقع داشته باشند و در همه ی مدارس رایانه و پروژکتور وجود داشته باشد .سپس در مورد این روش و چگونگی اجرای آن  با کارشناس تکنولوژی و گروه های آموزشی مدیریت آموزش و پرورش مغان (گرمی) آقای امیرزاده مشورت کردم و توضیحات لازم را ارائه نمودم که ایشان نیز کاملا موافق بودند واز نظرات او نیز٬ در رفع نقایص پژوهش خودم استفاده نمودم. 

                 نتیجه                13 

1- بااجرای این روش ٬آموزش علوم تجربی کاربردی و ماندگار می شود و یادگیری برای دانش آموزان آسان می گردد.

2- دانش آموزان از مواد و وسایل آزمایشگاهی به خاطر کم خطر بودن نمی ترسند و ایمنی لازم رادارند.

3- موجب صرفه جویی زیادی درهزینه های مالی آموزش و پرورش می شود که قبلا صرف تهیه و تجهیز وسایل آزمایشگاه ها می شد.

4- انجام کار های عملی و آزمایشگاهی توسط همه دانش آموزان صورت می گیرد نه توسط دبیر علوم تجربی.

5- دانش آموزان مطالب درسی کتاب را همزمان با انجام کارهای عملی آن یاد می گیرند.

6- با اجرای این روش فضای آموزشی در کشور بیشتر شده و از کلاس به عنوان انجام آزمایش های ساده استفاده می شود.

7- در این روش نیازی به متصدی آزمایشگاه نیست و یکی از مشکلات آموزش و پرورش که تامین متصدی متخصص آزمایشگاه بود بر طرف می شود.

 

8- با در نظر گرفتن این روش در آموزش و پرورش کشور دانش آموزان آنچه می آموزند با زندگی خود و جامعه و صنعت مرتبط می کنند.

9- این روش باعث می شود که دانش آموزان مخترع و خلاق و تلاشگرو پژوهشگر درکشوربیشترشوند.

10- با اجرای این روش دانش آموزان علاوه بر کلاس از طبیعت نیز استفاده می کنند و پدیده های طبیعی و جانداران را از نزدیک می بینند و این کار ها موجب تنوع در آموزش و شادابی دانش آموزان می شود.

11- استفاده از فناوری در این روش باعث می شود که داش آموزان علاوه بر کلاس و طبیعت در اتاق فناوری نیز حضور یابند و با یک روش تدریس نوین آشنا شوند و در صورت نداشتن وسایل جهت آزمایش٬فیلم و تصویر آنها را ببینند. مثلا کرم خاکی و قورباغه را به روش مجازی تشریح نما یند   که  دانش آموزان علاقه ی بسیار زیادی دارند به شرط اینکه این کار ها توسط خود دانش آموزان صورت گرفته باشد.

12- با برنامه ریزی درست و اجرای صحیح این روش ٬کار دبیران علوم تجربی نیز در آموزش و

 تدریس آسان می شود و از کار خود نتیجه ی بهتر می گیرند و دانش آموزان علوم را بهتر می فهمند و به سوالات کاربردی وعملی ومتن کتاب و استنباطی وچهارگزینه ای خوب پاسخ می دهند .

                                                                                                                                                              15

                منابع 

1- راهنمای عملی پژوهش در عمل- تالیف دکتر قاسمی پویا –  فاطمه غیبی – چاپ افست 1381

2- آموزش و پرورش در قرن 21 – تالیف – علی رئوف – چاپ دوم 1379

3- سنجش و عملکرد سومین مطالعه ی بین المللی تیمز و پرلز – مترجم علیرضا کیا منش – چاپ اول1377

4- آزمایش های علوم تجربی – تالیف غلامحسین لطیفی – چاپ اول 1375 – چاپ آیدی  

                     به نام خدا

 

 فهرست                                                                                       صفحه 

موضوع پژوهش در عمل                                                                       1

مقدمه و توصیف وضعیت موجود                                                              2

گردآوری اطلاعات شواهد (1)                                                                  4

تجزیه و تحلیل اطلاعات                                                                           5

خلاصه ی یافته های اولیه                                                                         5

روش های فعال سازی آزمایش ها و کار های عملی درس علوم تجربی                 6

انتخاب راه حل جدید و موقتی و پیشنهاد                                                        9

چگونگی اجرای راه حل جدید                                                                      10

گردآوری اطلاعات شواهد(2)                                                                     11

تجدید نظر در روشهای انجام گرفته و اعتبار بخشی به آنها                                12

نتیجه                                                                                                    13

منابع                                                                                                    15

 

 

 

 

 

 

پایان

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در  پنجشنبه شانزدهم اردیبهشت 1389ساعت 15:0  توسط شکور فتحی تپه  | 

                                                                 به نام خدا

                    توصیه های در مورد طراحی سوالات امتحا نات کتبی برای دبیران دوره راهنمایی

1 – سوال از آسان به مشکل طراحی شود تا دانش آموزان در شروع پاسخگویی اضطراب نداشته باشند .

2- باید از انواع سوالات به ترتیب زیز استفاده کنیم .

A)صحیح و غلط              الف)نوع بلی-خیر که یک سوال پرسشی به دانش آموزان داده می شودوبلی  یا خیر را علامتÏ می زنند.

ب)نوع صحیح و غلط – که یک جمله خبری در اختیاردانش آموزان قرارداده می شودو  ص   یا   غ   را علامت Ï می زنند.

ج)خوشه ای یا چندصحیح و غلط – یک سوال داده می شودوبه دنبال آن چند جواب پیشنهادی به صورت  ص  یا  غ   داده می شود.

د)نوع اصلاحی – به آزمون شونده جمله داده می شودکه داخل جمله از نظر علمی کلمه ای را غلط می نویسند که دانش آموز زیرآن خط کشیده و صحیح آن را می نویسد.

B)کامل کردنی           الف – تنها کلمات و نکات مهم جمله را حذف کنیم.  ب- در داخل جمله تا حد امکان بیش از یک مورد جای خالی منظور نکنید.  ج-جای خالی سوال کامل کردنی راتا آنجا که ممکن است در پایان سوال قراردهید.

C)جورکردنی            الف- پرسش و پاسخ کوتاه باشد.  ب-همه ی پرسش و پاسخ در یک صفحه باشد.  ج-جمله ی ناتمام ننویسید.

د- پرسش ها با شماره و پاسخ ها را با حروف بنویسید. 

D)چند گزینه ای           الف- از تکرار گزینه ها خوداری شود  ب- مطالب اصلی سوال در تنه سوال باشد.  ج- همه گزینه ها مربوط به یک موضوع باشد.  د- سوال راطوری بنویسیدکه یک گزینه جواب قطعی باشد   ه- در سوالات منفی زیر کلمات منفی خط بکشید.

ی- هم سوال وهم جواب منفی نباشد.

E)محدود پاسخ            دانش آموزان در پاسخگویی به سوال ازنظر مقدارجواب و زمان محدودیت دارند ویکی از رایجترین سوال در

راهنمایی و ابتدایی است و برای سطح درک وفهم و کاربردوتجزیه و تحلیل مناسب هستند.

F)گسترده پاسخ           برای سنجش هدف های تحلیل و ترکیب و ارزشیابی است و یادگیری مهمی را مورد سنجش قرارمی دهد و مقدارپاسخ دهی نیزبرای دانش آموزان مشخص می شودو صورت سوال باید با کلمات واضح و روشن بیان شود.

3)بهتر است تعدادسوالات بند های A و B و D و  دو یا سه مورد و بند های C و F یک مورد در نظر گرفته شودوبقیه  سوالات رامحدود پاسخ (E) تشکیل می دهد.

4)سوالات ضمن رعایت انواع و تعداداز بارم کمترتا بارم بیشتر نوشته شودو سوالات مطرح شده نشان دهنده ی ترتیب فصل ها   و بخش های کتاب باشد.

5)در سنجش یک هدف آموزشی سوالات تکراری مطرح نشودو هر سوال باید یک هدف اموزشی را مورد سنجش قراردهد.

6)باتوجه به جواب سوال بارم هر سوال را تعیین می کنیم و ارزش نمره ی هر سوال و هرقسمت سوال نباید از 25/0 کمترباشد.

7)رعایت بودجه بندی کتاب در تدوین سوالات وتهیه جدول دوبعدی

بخش یا فصل

موضوع درسی

تعداد جلسات لازم برای  تدریس آن فصل یا بخش

نسبت تعدادجلسات هربخش   به جمع جلسات       

بارم

بخش 1

              6

29/0 =21 :  6            

6=29/0Í20

بخش 2

  7

  33/0 = 21 : 7          

5/6=33/0Í20

بخش 3

              8

  38/0 = 21 : 8         

5/7=38/0Í20

جمع

             21

    1          

   20

9)پاسخ یک سوال نباید در متن سوالات دیگر باشدوسوالات با عبارتی گویا و بدون ابهام نوشته شود.

10)سوالات متنوع واز متن درس نیز باشد و سوالات تکراری سال قبل را ندهیم.

11)برای سوالات انشایی حدود ودامنه در نظر بگیریم و اگردر سولی بین دبیران و گروه های آموزشی اتفاق نظر نیست مطرح نکنیم.

12)طراح سوال بایدسطوح حیطه شناختی را در طرح سوال رعایت کند  الف- دانش 40 درصد ب- فهمیدن 20 درصد                     ج- کاربرد 20درصد د- تجزیه و تحلیل و ارزشیابی 20 درصد

13) مشخصات ظاهری سوال باید رعایت شود

نام ونام خانوادگی – نام درس- نوبت امتحانی – مدت امتحان – تاریخ امتحان – تعداد صفحات سوال – نام استان و منطقه وآموزشگاه

14)گذاشتن فضای کافی در زیر سوال اگر قرار باشد جواب در آن نوشته شودودر اصلاح ورقه نیز جواب از نظر معلم پنهان نمی شود.

15)یک ورقه امتحانی علاوه بر سنجش میزان یادگیری وسیله آموزش غیر مستقیم است سوالات را از نظر املایی غلط ننویسیم.

16)در سوالات از کلمات پیچیده استفاده نکنیم ونکات دستوری و نگارشی را رعایت کنیم.

17)در سولاتی که هدف آن ارزشیابی میزان فهم دانش آموزان است ونه دقت محاسباتی ،از اعدادساده استفاده شود.

18)سوالاتی که دانش آموزان برای پاسخ گویی به آن به ابزار و وسایل خاصی نیاز دارندبایددقیقا توسط طراح مشخص گردد.

19)در برگه آزمون نمره پاسخ هر سوال به تفکیک در سمت چپ ورقه و مقابل هر سوال در ردیف مربوط قید گردد.

20)سولات با اعتبار خود بتواند بر اساس ملاک های آزمون بین دانش آموزان قوی و متوسط و ضعیف تمیز دهد و اگر سوالی      جدول بندی و ترسیم داشته باشد برای امتحان وقت اضافی در نظز گرفته شود .

 

                شکور فتحی - دبیر علوم تجربی - از مدرسه نمونه بحرالعلوم گرمی

+ نوشته شده در  چهارشنبه پانزدهم اردیبهشت 1389ساعت 21:32  توسط شکور فتحی تپه  | 

خواب و استراحت

مقدمه : هر انسان بدون تردید یک سوم یا یک چهارم عمر خود رادر خواب می گذراند یعنی یک نفر که 60 سال عمر می کند بین 15 تا 20 سال آن را در خواب بوده است . خواب بزرگترین تجدید قوا است که استراحت سلسله اعصاب را تامین می کند . علل عمده خستگی عبارتند از فعالیت وانجام کارهای روزانه ،نداشتن استراحت ،غذای غیر کافی و نامناسب ،اختلال در اعمال گوارشی  و وجود بیماری درانسان است وعواملی مانند نا بسامانی های زندگی وبی هدف بودن فعالیت های  روز مره  وداشتن بیماری های وخیم وعدم علاقه به کار یا رشته تحصیلی نیز موجب خستگی و بی حالی می شود که نیاز به استراحت دارد .

خواب و تنظیم آن :وقتی خصی به خواب می رود عضلات تقریبا حالت سستی می یابند تنفس آهسته تر وعمیق تر می شود قلب آهسته تر می زند فشار خون و درجه حرارت بدن کم می شود واعمال  عادی دستگاه های بدن با سرعت کمتری ادامه دارد .مغز انسان در موقع خواب بیکار نیست ولی امواج مغز کم است یعنی پیام های کمتری از مغز به اعضای بدن و بر عکس فرستاده می شود . وقتی زمان خواب سپری می شودکلیه اعمال حیاتی بدن به وضع عادی خود برمی گردد و شخص پس از تجدید قوا ورفع خستگی فعالیت روزانه خود را از سر  می گیرد .

مقدار خواب لازم برای هر کس بستگی به سن و میزان فعالیت وسلامتی اعصاب وهیجان روحی دارد به هر حال حداقل 6 تا 7 ساعت خواب در هر 24 ساعت برای هر فرد ضروری است مقدار خواب لازم در سنین مختلف به شرح ذیل است:

از 6 الی 8 سالگی در حدود 11 تا 12 ساعت خواب در شبانه روز .

از 9 الی 13 سالگی در حدود 10 تا 11 ساعت خواب در شبانه روز .

از 14 الی 16 سالگی در حدود 9 تا 10 ساعت خواب در شبانه روز .

از 17 الی 21 سالگی در حدود 8  تا 9 ساعت خواب در شبانه روز .

از 21 سالگی به بعد در حدود 6 تا 8 ساعت خواب در شبانه روز .

نکات لازم برای خوابیدن آرام وصحیح

خواب داروی طبیعت است که چنانجه کمتر از میزان موردنیاز مصرف شود نتیجه مطلوب را نمی دهد و اگر زیادتر استعمال گردد مضر و خطرناک خواهد بود برای آنکه همیشه سالم وبانشاط باشید واز خواب عمیق وآرام بهره مند شوید ولذت آن را درک نمایید وقادر باشیددر ساعات بیداری کارهای جسمی و فکری خود را به خوبی انجام دهید باید به نکات زیر توجه کنید :

1- هر شب در ساعت معین به رختخواب بروید و بهترین ساعت برای به خواب رفتن بین ساعت 10 تا 12 شب می باشد . 

2- از خوابیدن فوری پس از صرف غذا خودداری کنید . 

3- در صورت امکان از مصرف غذا های سنگین در شب خودداری کنید .

4- قبل از خوابیدن حدود نیم ساعت در هوای آزاد پیاده روی کنید .

5- بین صرف غذا و خوابیدن  حدود 2 ساعت  فاصله باشد .

6 – گرفتن دوش با آب ولرم وصرف یک لیوان شیر قبل از خواب به راحت خوابیدن کمک می کند .

7- پیش از خواب مدت کوتاهی به مطالعه بپردازید .

8- از مصرف خود سرانه داروی خواب آور خودداری کنید .

9- از وسایل خواب مناسب استفاده کنید .

10- در هنگام خوابیدن از لباس های گشاد و راحت استفاده کنید .

11 – در صورت امکان به پشت یا پهلوی راست بخوابید .

12- قبل از خوابیدن در مورد ناراحتی های شخصی فکر نکنید .

13-اتاق استراحت باید از سر و صدا دور باشد .

14 – نور اتاق خواب ، یکنواخت باشد .

15- پنجره اتاق را باز بگذاریم وحتی در زمستان هم پنجره کمی باز باشد .

16 – مهمتر از همه ذکر ویاد خدا در هنگام خوابیدن دلهای ما را آرام می کند .

نتیجه گیری

همه ما باید برای خواب واستراحت خود مانند سایر کارها برنامه ریزی داتشته باشیم  بطوریکه اگر استراحت خوب ومناسب داشته باشیم در کارهای روز مره خود موفق خواهیم بود  . استراحت و خواب باعث تسکین اعصاب و روان انسان شده و جسم و بدن آمادگی کامل برای کار پیدا می کند  وخوابیدن کافی انسان را شاداب کرده وبرخورد اجتماعی او را بهتر می کند وموجب می شود که انسان کمتر عصبانی شود و تصادفات رانندگی در جاده ها نیز کمتر می شود و خداوند شب را  برای عبادت و خواب و آرامش انسان ها قرار داده  ودر قرآن نیز به آن تا کید شده است .

منابع

راهنمای بهداشت در مدارس – مولف اداره کل تغذیه و بهداشت –انتشارات تربیت

اصول بهداشت فردی – مولف مهندس پریوش حلم سرشت و مهندس اسماعیل دل پیشه –انتشارات چهر

 

تهیه و تنظیم از شکور فتحی تپه دبیرعلوم تجربی مدرسه نمونه دولتی بحرالعلوم شهرستان گرمی

+ نوشته شده در  پنجشنبه نهم اردیبهشت 1389ساعت 16:31  توسط شکور فتحی تپه  | 

 نویسنده : شکور فتحی

                         جلو گیری از پوسیدگی دندان

 

مقدمه  :  امروزه در تمامی جهان توجه به امر پیشگیری وبهداشت مقدم بر درمان است وراحت ترین راه برای تامین سلامتی افراد جامعه است .درزمان فعلی پوسیدگی دندان به طور گسترده در اکثر مردم دیده می شود که در بعضی کشورها با آموزش بهداشت دهان ودندان به مردم سعی در کنترل آن را دارند ودر کشور ما نیز علاج واقعه را قبل از وقوع باید پیدا کرد زیرا برنامه پیشگیری نیاز به هزینه ونیروی کمتری دارد.آنچه امروز درمان می شود دیروز قابل پیشگیری بود بنابراین دندانهای خود را سالم نگه داریم تا جلوی بسیاری از بیماری ها را بگیریم

ساختمان دندان  : دندان ها عناصر سخت وسفید رنگی هستند که در حفره های دهانی دو فک دهان  می رویند دندان های شیری قبل از تولد در داخل فک جنینی بوجود می آیند ودر آنجا پنهان می مانند این دندان ها از 6 ماهگی در می آیند وتا 5/2 سالگی تکمیل می شوند دندان های شیری کودک که 20 عدد است در سن 6 سالکی ریخته شده وجای خود را به دندان های دایمی  می دهند تعداد دندان های دایمی انسان 32 عدد بوده که بین سن 6 تا 17 سالگی ظاهرمی شوند به جز دندان های عقل

که بین 17 تا 25 سالگی در می آیند .

 

 عوامل موثر در پوسیدگی دندان

1 - سن :پوسید گی دندان دردوران طفولیت وجوانی به مراتب بیش از دوران بزرگسالی وسالمندی است وتعداد دندان های

پوسیده در هر فرد در سنین 17 تا 24 سالگی به حد اکثر می رسد .

2 - جنس: در شرایط اجتمایی واقتصادی یکسان زنان در سنین جوانی نسبت به مردان هم سن خود پوسیدگی دندان بیشتری دارند .

3- شغل: افرادی که شغل کفاشی یا نجاری دارند یا با آلات موسیقی کار می کنند یا شیشه بر هستند یا با  موادمعدنی  و  اسید ها سر وکار دارند به علت تآثیر مواد شیمیایی وتیز دندان های آنها زود پوسیده  می شوند .

4 – شرایط جغرافیایی وآب وهوا:  در عرض جغرافیای بیشتر وشدت سرمای زمستان پوسیدگی دندان بیشتر است .

 5-تغذیه : کمبود ویتامین A و C و D و کلسیم و  فسفر در غذا موجب پوسیدگی دندان می شود .

 

بوی بد دهان

بوی بد دهان با سرنوشت اجتمایی شخص در رابطه بوده و هست .بار ها اتفاق افتاده که یک شخص تنها به علت بوی بد دهان از کار اخراج شده است یا  خانواده ها تنها به علت بوی بد دهان مجبور به ترک یکدیگر شده اند  .

 

علل بوی بد دهان

1- عدم رعایت بهداشت دهان و دندان : مسواک نزدن موجب گیر کردن خرده های غذایی در بین دندان ها شده ومحیط خوبی جهت تکثیر ورشد میکروب  می شود و  بوی بد دهان را بوجود می آورد .

2-دندان های پوسیده : به علت پوسیدگی حفره های دردهان ایجاد می شود که بر اثر ماندن غذا میکروب در آنجا رشد کرده و عفونت های دندانی  ایجاد شده موجب بوی بد دهان می شود .

3- ورم لثه و مخاط دهان

4- وجودپروتز های دندانی در دهان  و تمیز نکردن آنها

5-پر کردن بد دندان توسط دندانپزشک

6- اعمال جراحی : بعد از کشیدن یک دندان بوی نا مطبوعی احساس میشود که پس از خوب شدن زخم از بین می رود .

7 – جرم دندان : از علل مهم بوی بد دهان است که محیط مناسبی برای کشت میکروب است .

8 – التهاب سینوس ها ولوزه ها

9 – بیماری های ریوی

10 – مصرف مواد غذایی مانند سیر و پیاز

 

نکات اساسی در حفظ بهداشت دهان و دندان

1 – استفاده از رژیم غذای که قند آن زیاد نباشد وعناصرو ویتامین لازم در آن موجود باشد .

2 – خودداری از شکستن موادی مانند گردو ، پسته ، فندق با دندان .

3 – مسواک زدن دندان ها پس از هر وعده غذا

4 -  در صورت امکان از خوردن غذا بخصوص شیرینی در غیر ساعت معین خودداری شود .

5- مراجعه به دندانپزشک حداقل سالی یکبار و بررسی جرم دندان .

6- استفاده از مخلوط جوش شیرین ونمک طعام به جای  خمیر دندان چند بار در هفته .

7- از تحریک لثه ها به وسیله سنجاق و چوب کبریت خودداری شود .

8- موقع مسواک زدن دندان ها باید مسواک را از طرف ریشه به طرف تاج دندان حرکت دهیم واز مسواک تازه استفاده کنیم .

9- از خمیر دندانی استفاده کنیم که دندان ولثه به آن حساسیت نشان ندهد .

10- پس از نوشیدن مایعات بسیار سرد چیز های  گرم نخوریم که این عمل موجب ترک خوردن مینا ی دندان می شود .

11-از استعمال دخانیات و مواد مخدر خودداری شود .

12- شستشوی دست ها قبل از غذا خوردن ضروری است  که این عمل  جلوی انتقال میکرب های دست را می گیرد .

13- قبل از خواب دهان خود را باید بشوییم .

14 – خودداری از گذاشتن قرص و مواد مسکن روی دندان های پوسیده به هنگام درد .

15 – تمیز کردن بین دندان ها با خلال بطور صحیح .

16 -  پس از کشیدن دندان از خوردن غذا های گرم خودداری کنیم .

 

نتیجه گیری :دندان در کار سایر دستگاه های بدن نیز تاثیر مستقیم دارد با سلامتی دندان می توانیم جلوی بسیاری  از بیماری ها را بگیریم پس سلامتی دندان سلامتی وشادابی بدن است و دندان موجب زیبای صورت وفک انسان می شود .

منابع :اصول بهداشت فردی – مولف مهندس پریوش حلم سرشت واسماعیل دل پیشه -  انتشارات چهر

  بهداشت دهان ودندان – تالیف دکتر ابراهیم رحمانی – انتشارات آستان قدس رضو

 

تهیه و تنظیم از : شکور فتحی  کارشناس علوم تجربی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در  یکشنبه پنجم اردیبهشت 1389ساعت 18:33  توسط شکور فتحی تپه  | 

             مقاله درمورد بيماري ميگرن                                           

ميگرن :

 واژه ميگرن از لغط يوناني  Hemicrain  به معني نيمي از سر گرفته شده است كه خود اين كلمه ريشه در زبان مصري داردميگرن نوعي اختلال سردرد است كه با تركيب متنوعي از تغييرات عصبي و گوارشي مشخص مي شود .درد ميگرن اغلب اوقات به صورت درد ضربان دار يك طرفه است كه ابتدا خفيف است و كم كم شديد مي شود و دردهاي ميگرني در همه موارد با بي اشتهايي و تهوع و گاهي اوقات با استفراع همراه است و فرد مبتلا نمي تواند نور را تحمل كند و به دنبال تاريكي است. سردرد ميگرني خوشبختانه موجب تومور يا سكته مغزي نمي شود و هيچ ارتباطي با اين بيماري ها ندارد و12تا15درصد مردم جهان بيماري ميگرن دارند وازسن 55 سالگي به بعد از تعداد حملات ميگرني كاسته        مي شود.

علت ميگرن:

در ميان سالان گردن درد، پشت درد، خوردن زياد شكلات وپنير وميوه هاي ترش وفلفل، نخوردن يك وعده غذا، كم خوردن غذا، خوردن زياد غذاي شيرين، نامنظم بودن صبحانه، نخوردن غذا بين وعده هاي غذايي، كار كردن بيش از حد، دير خوابيدن، نشستن زياد پشت ميز ، تمرينات سخت ورزشي، نگراني وهيجان، صدا هاي بلند، نور شديد، بوهاي شديد، محيط نزديك دستشويي، اتاق شلوغ وپر رفت وآمد، استعمال دخانيات، كم شدن قند خون، خوردن نمك زياد وچربي زياد وغذاي سرخ كرده، درد دندان موجب حملات ميگرني مي شود.

انجام دادن چند كار فكري در يك زمان شرايط را براي اين بيماري تسهيل مي كند مثلا ما كتاب مطالعه مي كنيم وهمزمان با آن به راديو گوش مي كنيم وبچه ها را نيز در نظر داريم يا چهار دانش آموز همزمان از ما سوالات متفاوت بپرسند و ما بخواهيم با فشار واسترس به همه آنها همزمان جواب بدهيم كه نبايد چنين كاري را بكنيم.در اول خواب و استراحت برنامه ريزي فكري خود را براي فردا پياده نكنيم و بهتر است كه اين كار در موقع بيداري صورت بگيرد تا موجب اختلال در خواب شبانه نشود.

مهمترين علت سردرد ميگرني كارمندان:

استرس ونگراني واضطراب درمورد فعاليتهاي روز مره، ضرب الاجل كاري، درخواست هاي مسئولين، نگراني درمورد خانه واعضاي خانواده، محيط كاري غير آرام، گرما، سر وصدا، دود سيگار، هواي آلوده، ميز نامناسب، صندلي سخت، عدم استراحت كافي در شب موجب ميگرن       مي شود.          

عوامل غذايي تشديد كننده ميگرن:

1-گلوتامات: نمك يا اسيد آمينه اي كه در بافت هاي عصبي موجود است اين ماده در مواد غذايي آماده به مقدار زيادي وجود دارد مانند كنسروها وغذاهاي يخ زده.

 2-آمين ها: غذاهاي داراي اين مواد فعال كننده رگ ها هستند وآغازگر انقباض رگ هاي خوني در مغز مي باشند تيرآمين وفنيل اتيل آمين دو ماده اصلي اين مشكل هستند. تير آمين در الكل وپنيرهاي مانده ، ميوه ها وسبزيهاي نارس وفاسد، مخمرها، انواع آجيل، ماهي شور، خامه ترش، سوسيس وگوشت هاي مانده وچرب وجود دارد.فنيل اتيل آمين در كاكائووشكلات وپنير و غذايي كه داراي اين سه ماده هستند وجود دارد.

3-مس:در جوانه گندم وآجيل ها وشكلات وصدف خوراكي مس وجود داردو پرتغال و ميوه هاي مانند آن جذب مس از روده را افزايش        مي دهندومي توانند در آغاز ميگرن نقش داشته باشند. 

    

-مواد غذايي چرب وسرخ شده كه با روغن زياد سرخ مي شوند نبايد مصرف شوند

5-نيتريت:سوسيس وگوشت كه به آنها ماده نگه دارنده نيتريت افزوده شده است نبايد مصرف شود.

علايم قبل از ميگرن:

اگر دست ها سرد شودو حرارت آنها كم شود نشان دهنده آن است كه پس از مدتي ميگرن شروع خواهد شد.اينها نيز علايم قبل از شروع ميگرن هستند. تار شدن ديد به اندازه كم، پيدايش لكه هاي سياه يا نوراني به صورت زيگزاگي درجلوي چشم، گزگزشدن نيمه بدن ،اختلال تكلم ،سردرد خفيف در صورت احساس چنين علايمي لازم است كه مسكن مصرف كرده وموارد پيشگيري را جهت شدت نيافتن آن انجام دهيم .

علايم ميگرن:

ميگرن از 4 ساعت تا 72 ساعت طول مي كشد و همراه با تهوع واستفراع است و احتمالا بعضي افراد بعد از يك استفراع بهبود يابد وهمراه با خواب آلودگي و خستگي است و فعاليت معده مختل شده وبي اشتها مي شود وافراد ميگرني در صورت شدت يافتن سردرد بي حسي دست و پا اختلال در ديد وبينايي دارند.

پيشگيري از ميگرن:

.در رژييم غذايي مغز بادام، شير، بادام، تره،شاهي، جعفري، سير، گيلاس، آناناس تازه داشته باشيم و از غذاهاي زير زياد مصرف نكنيم (پر خوري نكنيم)گوشت هاي كنسرو شده ويخ زده، موز، كلم، تن ماهي، بادمجان، گوجه، سيب زميني، زرشك، آلو قرمز، نوشابه و ادويه جات.

نبايدبه مدت طولاني در حمام باشيم وقبل از حملات ميگرني مسكن مصرف كنيم واز مسكن استفاده مكرر نكنيم كه مصرف زياد آن ميگرن را شدت مي دهد واز برخي ادكلن ها دور باشيم.

پيشگيري از ميگرن در كارمندان:

1-تشخيص علت سردرد ودوري از اين اختلال.

2-با توجه به غذاهاي روزانه وساير عوامل سعي كنيم نشانه بروز سردرد را پيدا كنيم.

3-هرروز پس از بيدار شدن از خواب صبحانه كامل بخوريم ودر زمان معين نهار صرف كنيم.

4-ازسلامت چشمانمان مطمئن بشويم.

5-محيط كار خود را خوشايند ومنظم كنيم.

6-از كارهاي استرس زا واضطراب آور خوداري كنيم ودر زمان ديگر اين كار را انجام دهيم.

7- محيط كار بايد آرام وراحت وبه دور از صداهاي جانبي باشد.

 

 

 

 

درمان ميگرن:                                           

لازم است فرد ميگرني در يك اتاق تاريك وساكت وبي حركت دراز بكشد تاحمله ميگرني پايان يابد

هنگام حمله ميگرني اگر يك يا دو فنجان قهوه بخوريم وبه اتاق تاريك برويم و استراحت كنيم زود بهبود مي يابيم وپارچه سرد يا كيسه يخ روي محل درد مي گذاريم وماساژ هم مي دهيم.

عصاره شيرين بيان ، گل گاوزبان، بابونه، پوست درخت بيد، نعنا كوهي جلوي ادامه حملات ميگرني را مي گيرند وقديمي ها از آن استفاده      مي كردند.

داروهاي ميگرن آرگوتامين است كه نبايد بيش از دو بار در هفته مصرف كرد چون اعتياد آور است وداروي ديگر سوما تريپ تان است كه خيلي مفيد است ولي افرادي كه بيماري قندي قلبي دارند نبايد آن را مصرف كنندو مسكن ها فقط براي پيشگيري است. 

 

 

                                          تهيه تنظيم از : شكور فتحي

                                          دبير : علوم تجربي

                                          شهرستان : مغان ( گرمي)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در  یکشنبه پنجم اردیبهشت 1389ساعت 17:33  توسط شکور فتحی تپه  |